Wzrasta świadomość czerniaka wśród Polaków. Profilaktyka nadal lekceważona

Artykuł opublikowany: 2013-05-16

Ponad 76% Polaków deklaruje, że wie co to jest czerniak i jest to wzrost o 11 punktów procentowych w stosunku do roku 2011. Wzrasta również istotnie liczba osób deklarujących wizytę u lekarza w przypadku zaobserwowania niepokojącej zmiany – wynika z badań przeprowadzonych w kwietniu 2013 r. przez TNS OBOP na zlecenie Akademii Czerniaka. Wzrost świadomości nie sprawia jednak, że częściej wykonujemy badania profilaktyczne.  Blisko połowa badanych nie zwraca na znamiona uwagi lub uważa, że nie ma znamion, które należy obserwować. Szczególnie bagatelizują je mężczyźni.

Czerniak jest najbardziej agresywnym nowotworem skóry i jednym z najbardziej agresywnych nowotworów w ogóle. Liczba zachorowań na czerniaka podwaja się co 10 lat.  W związku z obchodami Tygodnia Świadomości Czerniaka (24-30 maja), Akademia Czerniaka zleciła badania opinii publicznej aby ocenić, jak po dwóch latach kampanii informacyjnej prowadzonej przez Akademię zmieniły się świadomość i postawy Polaków w kontekście czerniaka. Badania wykazały, iż mimo ogólnego wzrostu świadomości społecznej o nowotworze, zachowania zmieniają się nieznacznie. 

Z przeprowadzonych przez TNS OBOP badań wynika, że 76% Polaków deklaruje, że wie co to jest czerniak i jest to wzrost aż o 11 punktów procentowych w stosunku do badań z 2011 roku. Coraz więcej osób deklaruje też, iż niepokojące znamiona poddałoby kontroli specjalisty. W 2013 r. niepokojąca zmiana spowodowałaby wizytę u lekarza 72% osób, podczas gdy w 2011 r. lekarza odwiedziłoby 68%. Jednocześnie 14% badanych w 2013 r. w ogóle nie zwraca uwagi na znamiona a 32% deklaruje, że nie ma żadnych podejrzanych zmian. Liczby te praktycznie pozostają bez zmian w stosunku do 2011 r. Bardzo niepojący jest fakt, iż blisko połowa badanych (46%)  w 2013 roku Polaków uznała, że nie posiada znamion, które należy obserwować i tym samym nie obserwuje skóry lub w ogóle nie zwraca na nie uwagi. Tymczasem groźne znamię może pojawić się w każdej chwili na każdej skórze. 

„Świadomość czerniaka rośnie, ale  niestety nie zawsze wpływa na zmianę postaw. Zdecydowanie częściej powinniśmy kontrolować skórę i zgłaszać się do lekarza w przypadku zaobserwowanych zmian. Jeżeli chcemy dać sobie szansę, powinniśmy czerniaka szybko zidentyfikować. Nie wystarczy wiedzieć, że czerniak jest groźny. Trzeba też wiedzieć jakie znamiona mamy na skórze, a to jest możliwe dzięki samokontroli”  – podkreśla prof. Piotr Rutkowski, Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Centrum Onkologii – Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, przewodniczący Rady Naukowej Akademii Czerniaka. „Tegoroczna edycja Tygodnia Świadomości Czerniaka nieprzypadkowo przebiega pod hasłem „Znamię! Znam je?”.  Chcemy zwrócić uwagę na znaczenie samokontroli. Niestety z badań wynika, że na znamiona w ogóle nie zwraca uwagi ponad 65% mężczyzn, co jest zatrważającym wynikiem. Tymczasem pomimo, że czerniak częściej występuje u kobiet, to bardziej zaawansowane czerniaki  diagnozowane są właśnie u mężczyzn” – dodaje prof. Rutkowski.

Czerniaki mają wiele cech charakterystycznych, które pomagają w ich rozpoznaniu. Cechy te określane są za pomocą kryteriów ABCDE, czyli asymetria znamion, brzegi poszarpane i nierówne, czerwony lub czarny kolor, duży rozmiar oraz ewolucyjny charakter zmiany. Wszystkie znamiona, narośla, pieprzyki, które mają charakterystyczne cechy powinny zostać zbadane przez lekarza dermatologa lub chirurga onkologa i w razie jakichkolwiek wątpliwości wycięte.

Badanie przeprowadzane u specjalisty jest bardzo szybkie, bezbolesne i nieinwazyjne.  Lekarz skanuje całą skórę dermatoskopem, który wychwytuje wszelkie atypowe zmiany.

Liczba czerniaków w Polsce wzrosła o 300% w ciągu ostatnich 20 lat. Wpływ na tę sytuację ma między innymi zmiana zachowań Polaków, w tym nadmierne opalanie, oddawanie się kąpielom słonecznym bez właściwej ochrony a także korzystanie z solariów, szczególnie przez osoby w młodym wieku.

„Widzimy już pierwsze efekty naszych działań. Jesteśmy jednak świadomi jak długa przed nami jeszcze droga. Zmiana postaw jest bardzo trudna i czasochłonna, jednak wierzymy, że wzrost świadomości jest bardzo ważnym krokiem w zmianie zachowań i postaw. Będziemy działać nadal, szczególnie koncentrując naszą uwagą na osobach młodych, bo to ich odpowiedzialność za właściwą ochronę jest kluczowa w kolejnych latach” – podsumowuje badania prof. Rutkowski. 

Akademia Czerniaka

Akademia Czerniaka jest sekcją naukową Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej działającej pod patronatem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego i Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej. Akademia Czerniaka powstała z inicjatywy środowiska medycznego i pacjentów mającej na celu upowszechnienie wiedzy o czerniaku. Poprzez popularyzację profilaktyki, prezentowane są skuteczne metody zabezpieczania się przed tym nowotworem skóry oraz prowadzone są działania, których celem jest zapewnienie pacjentom jak najlepszej opieki w każdym stadium choroby. Głównym organem Akademii Czerniaka jest jej Rada Naukowa, która wspiera merytorycznie wszystkie działania realizowane w ramach Akademii. Partnerem Tygodnia Świadomości Czerniaka jest firma Bristol-Myers Squibb.

Badanie opinii

Ogólnopolskie badanie TNS OBOP „Czerniak: społeczna odpowiedzialność, czynniki ryzyka i profilaktyka” zostało przeprowadzone w dniach 11-15 kwietnia 2013 r. na próbie losowo-kwotowej reprezentatywnej dla populacji Polaków powyżej 15 lat. Badanie wykonano metodą wywiadów bezpośrednich CAPI zrealizowanych w domach respondentów. Wyniki badania zostały porównane z wynikami badań przeprowadzonych  14-17 kwietnia 2011 r. na reprezentatywnej, losowo wybranej grupie 1002 Polaków w wieku powyżej 15 roku życia. Był to cykliczny sondaż wielotematyczny „Omnimas” realizowany za pośrednictwem bezpośrednich wywiadów kwestionariuszowych face-to-face wspomaganych komputerowo (CAPI). Badanie zostało zrealizowane przy wsparciu firmy Bristol-Myers Squibb.

Więcej informacji

Małgorzata Dziak-Masny, Malgorzata.Dziak-Masny@grayling.com, 601 939 373; 22 536 0452
Kinga Łobzowska-Błachnio, Kinga.Lobzowska@grayling.com, 605 407 747, 22 536 04 40