Chemioterapia - skuteczność i skutki uboczne. Leczenie czerniaka

Chemioterapia, radioterapia i immunoterapia to metody stosowane w  leczeniu czerniaka. Jest to nowotwór złośliwy, bardzo szybko postępujący, dlatego szybkie rozpoznanie i wdrożenie terapii dopasowanej do danego pacjenta jest podstawą skutecznego leczenia.

Chemioterapia jest metodą terapeutyczną stosowaną w terapii wielu nowotworów. Polega na podawaniu do organizmu cytostatyków, mających na celu niszczenie komórek guza nowotworowego. Chemioterapia jest tzw. leczeniem układowym. W przypadku czerniaka stosuje się ją w stanach zaawansowanych, kiedy proces nowotworowy zaczął się szerzyć na węzły chłonne i narządy wewnętrzne.

Co to jest chemioterapia?

Chemioterapia jest leczeniem systemowym, czyli polega na podawaniu leków działających de facto ogólnoustrojowo. Chemioterapia stanowi podstawową metodę leczenia większości nowotworów złośliwych. Jej celem jest zniszczenie komórek nowotworowych. Komórki nowotworowe charakteryzują się bardzo szybkim i dynamicznym rozwojem i rozrostem w stosunku do innych komórek ciała. Dlatego też leki ukierunkowane na pewne procesy podziałowe w komórkach hamują je. Niszczą intensywnie dzielące się komórki rakowe. Niestety wywiera wiele skutków ubocznych, ponieważ wpływa nieuchronnie również na niszczenie tkanek zdrowych, w których również zachodzą procesy podziałowe. Różnica polega na tym, że tkanki prawidłowe w organizmie mają zdolność do regeneracji, przynajmniej w pewnym stopniu. Tymczasem komórki nowotworowe nie, dlatego też chemioterapia nieuchronnie prowadzi do śmierci komórek nowotworowych.

Jak stosuje się chemioterapię?

Chemioterapia polega na podawaniu leków dożylnie w postaci kroplówki. Często stosuje się również cewniki do dużych naczyń, by nie obciążać tak krążenia obwodowego. Chemioterapia może być także stosowana w formie tabletek czy jako wstrzyknięcie w obręb nowotworu. Jest to leczenie stosowane w cyklach. Czasami wykorzystuje się chemioterapię jako formę indukcji mającą na celu zmniejszenie masy guza przed zabiegiem chirurgicznym. Innym razem jest to wyłączna metoda leczenia. Cykle stosuje się zwykle co około 3 tygodnie, choć sposób prowadzenia chemioterapii zależy od rodzaju nowotworu, jego chemiowrażliwości i wielu innych indywidualnie ocenianych czynników.

Skuteczność chemioterapii

W przypadku chemioterapii skuteczność ocenia się jako:

  • całkowita odpowiedź – oznacza ustąpienie wszelkich zmian chorobowych,
  • częściowa odpowiedź – masa nowotworu zmniejszona o więcej niż 30%,
  • stabilizacja choroby – niepełna odpowiedź na leczenie. Oznacza to, że nie można powiedzieć by nowotwór istotnie zareagował na zastosowane leczenie, jednak też nie spełnia warunków progresji,
  • progresja nowotworu – zwiększenie o co najmniej 20% wymiarów masy nowotworu.

 

Leczenie czerniaka a chemioterapia

Podstawową metodą leczenia pierwotnego czerniaka jest chirurgiczne wycięcie zmiany barwnikowej i wykonanie badania histopatologicznego. Na jego podstawie ewentualnie poszerza się margines wycinanych tkanek i wykonuje biopsję węzła chłonnego stanowiącego najbliższy spływ chłonki z okolicy zmiany skórnej. Jeśli biopsja wykaże zmiany przerzutowe w węzłach wykonuje się limfadenektomię danego spływu chłonnego. W wybranych przypadkach stosuje się dodatkowo leczenie uzupełniające. W ramach leczenia uzupełniającego stosuje się przede wszystkim immunoterapię, oraz leczenie molekularne i rzadziej radioterapię. Ze względu na dużo lepsze wyniki leczenia dzięki zastosowaniu immunoonkologii oraz terapii celowanych (leczenia molekularnego) chemioterapię stosuje się tylko w wyjątkowych przypadkach, gdyż wyniki leczenia z zastosowaniem cytostatyków nie są zadowalające.

Skutki uboczne chemioterapii

Chemioterapia, poza komórkami nowotworowymi, wpływa również na funkcje komórek prawidłowych. Dlatego też jest to leczenie wiążące się z licznymi działaniami niepożądanymi:

  • wymioty i nudności,
  • reakcje alergiczne,
  • uszkodzenie szpiku kostnego,
  • wypadanie włosów,
  • zapalenie błon śluzowych,
  • zwłóknienie płuc,
  • uszkodzenie układu nerwowego,
  • uszkodzenie nerek,
  • zaburzenia pracy gonad (jajników i jąder),
  • zmęczenie i osłabienie.

 

Zobacz także: Gdzie leczyć czerniaka w Polsce?